Καστοριανά Κόλλιεντα – Μασιαλάδες

Τα Καστοριανά Χριστουγεννιάτικα τραγούδια τα γνωστά «Κόλλιεντα», ξεχωρίζουν από άλλες περιοχές. Δημιουργούν συκινήσεις, πόθους, περηφάνιες, νοσταλγίες, χαρές, ελπίδες, ενώ δείχνουν κάποιο ψυχικό πόνο ή μία κρυφή ελπίδα.

Παρέες εφήβων και μεσήλικες, Καστοριανοί κουκουλωμένοι, με κάπες και βαριά παλτά, με λαιμοδέτες και καπέλα προχωρούσαν αργά στις γειτονιές τους κι ακόμα πιο πέρα στα σκοτεινά σοκάκια με τους «μασιαλάδες» μπροστά, για να σταθούν στην εξώπορτα κάποιου γνωστού τους σπιτιού και ν’αρχίσουν το τραγούδι, που ταίριαζε στη γνωστή τους οικογένεια.

 

Μασιαλάδες:

Οι «μασιαλάδες» ήταν μια σιδερένια σκάρα σταθερά εφαρμοσμένη στην άκρη κάποιου σιδερένιου σωλήνα. Πάνω στη σκάρα καίγονταν τα δαδιά, βγάζοντας πύρινες γλώσσες, που σκόρπιζαν το σκοτάδι και φώτιζαν τα πρόσωπα της παρέας. Ενώ για πολλούς το φως των «μασιαλάδων» συμβόλιζε το Θείο φως, το φως που θα σκορπούσε αργότερα, με τη διδασκαλία Αυτού που θα γεννιόταν εκείνη την βραδιά, το πνευματικό σκοτάδι και θα έλαμπε η αλήθεια, η αγάπη, η συμπόνοια, η κοινωνική γαλήνη κι η ψυχική ηρεμία.

 

Καστοριανά Κόλλιεντα:

Αραδιαστείτε άμπρε παιδιά όλοι με τη αράδα

να πούμε τραγούδια ευγενικά ν’αρέσουν τ’αφεντικό μας.

Αφέντης μας είναι καλός, στον κόσμο παραδειγμένος

και μεσ’ στη μέση του μαχαλά στύλος μαλαματένιος.

 

…και για την Οικοδέσποινα:

Είπαμε στον αφέντη μας, ας πούμε και στη κυρά μας:

Κυράμ Κυράμ κι αρχόντισσα κι αρχοντοπαραδειγμένη

σε κάλεσαν οι αρχόντισσες στην εκκλησιά να πάνεις.

Κι ώσπου να πας κι ώσπου ναρθείς κι ωπίσω να γυρίσεις

οι στράτες ρόδα γιόμισαν, τα μονοπάτια μόσχο.

 

 για κάποιον ξενιτεμένο:

Ξενιτεμένο μου πουλί και παραπονεμένο

η ξενιτιά σε χαίρεται κι εγώ ‘χω τον καϋμό σου.

Να στείλω μήλο σέπεται, κυδώνι μαραγκιάζει

να στείλω και το δάκρυ μου δεμένο στο μαντήλι.

Το δάκρυ μου ‘ναι κοφτερό και καίει το μαντήλι.

 

 

για τον Μητροπολίτη…

Αραδιαστήτε μπρε παιδιά με τάξη να σταθούμε
εις τον Καλόν μας Δέσποτα εγκώμια να πούμε
στον μέγα Ιεράρχη μας που είναι προικισμένος
με κρίση με χαρίσματα ωραία στολισμένος.

Καλέ Παναγιώτατε Χρυσέ μας Ποιμενάρχα
καλές γιορτές καλή χρονιά καλέ μας Ιεράρχα
πολλά τα έτη Δέσποτα να είναι ευτυχισμένα
μαζί να τα περάσουμε καλά κι αγαπήμένα

 

για την ανύπαντρη κόρης τους:

Εδώ ‘χουν κόρην έμορφη, πανέργου θυγατέρα

την προξενούν γυιό Βασιλιά, την προξενούν γυιό Ρήγα.

Δεν θέλει γυιό του Βασιλιά, δεν θέλει γυιό του Ρήγα

μον’ θέλει γυιό του Καπετάν πούχει πολύ βλισίδα

έχει αμπέλια δώδεκα και μύλους δεκαπέντε.

 

για γραμματιζούμενο πρόσωπο, δάσκαλο, γιατρό, ψάλτη ή γραμματικό:

Γραμματικός και λειτουργός και ψάλτης κι αναγνώστης

έχει τον ουρανό χαρτί, τη θάλασσα μελάνι

και το μικρό το δάκτυλο, κοντήλι για να γράφει.

Εσείστηκε το δάκτυλο και χύθηκε η μελάνι

και λέρωσε τα ρούχα του τα χιά και τα γαλάζια

κι έβαλε και φώναξε σε τρεις μεριές στο Κάστρο

μπρε στο Ντουλτσό, μπρε στο Τσαρσί, μπρε στην μεγάλη πόσρτα

-Ποιός είναι άξιος και βουργός τα ρούχα μου να πλύνει.

Μια κόρη απολογήθηκεν από ψηλό παλάτι:

-Εγώ είμαι άξια και βουργή τα ρούχα σου να πλύνω.

 

και για το νέο βλαστό της οικογένειας:

Ένα μικρό μικρούτσικο σπυρί μαργαριτάρι

για πλένε το, για λούζε το, εις το σχολειό να πάνει

κι ο δάσκαλος το καρτερεί με την χρυσή την βέργα.

-Αμπρέ παιδί, καλό παιδί, πούναι τα γράμματά σου;

-Τα γράμματά μου στο σχολειό κι ο νους μου στην αγάπη

κι ο νους μου παραπάρθηκε και πάει στις μαυρομάτες.

 

Απαραίτητο ήταν το φιλοδώρημα, που το πρόσφεραν με κάποια διακριτικότητα στην «κάσα» της παρέας. Στα παιδιά που τραγουδούσαν, το φιλοδώρημα το τύλιγαν με χαρτί, που το άναβαν και το έριχναν από το παράθυρο, όταν άκουγαν την απαραίτητη «επωδό, Μπαϊντός, Κυρά το δώρο».

Όταν οι παρέες με τους μασιαλάδες περνούσαν από τους τούρκικους μαχαλάδες, οι Τούρκοι βίγλιζαν πίσω από τα καφάσια μαζί με τις Χάνκες. Δεν έβγαιναν έξω παρότι οι σχέσεις των Καστοριανών με τους Τούρκους ήταν πολύ φιλικές.

 

Αυτά είναι τα Καστοριανά κόλλιεντα που δημιουργούν ρίγη συγκίνησης, που ξυπνούν καημούς, ζωντανεύουν πόθους και νοσταλγίες. Αποτελούν ένα θεαματικό λαογραφικό στοιχείο της παλιάς Καστοριάς, σε άμεση σχέση με την γέννηση του Θεανθρώπου Χριστού.

Αυτά είναι τα κόλλιενταπου θα πρέπει να διδάσκονται στα σχολεία μας και να τραγουδιούνται από μικρούς και τρανούς, από Συλλόγους και Σωματεία και όχι » Στη γωνιά μας κόκκινο…»

 

Καλά Χριστούγεννα!!!

 

 

  • πληροφορίες από: «Καστοριανές εικόνες Παλιά Καστορια-Λαογραφία» (Λουκά Χ. Σιάνου)
Μοιραστείτε αυτό το άρθρο:

Comments

comments

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *